Gielddasámegiella
Gielddasámegiella Кӣллт са̄мь кӣлл (Kiillt saam' kiill) |
|
|---|---|
| Geavaheapmi | |
| Guovlu | Ruošša |
| Hubmiid mearri |
100 (árvalus, 2010)[1] ~350 (álbmotlohkan)[2][3] |
| Sadji | ii čuođi stuorámusa joavkkus |
| Alfabehta | kyrillalaš |
| Virggálaš stáhtus | |
| Giellakodat | |
| ISO 639-1 | - |
| ISO 639-2 | smi (eará suopmelaš-ugralaš gielat) |
| ISO 639-3 | sjd |

Gielddasámegiella gullá sámegielaid nuortasápmelaš gielaid njárgajovkui. Gielddasápmelaččain sullii 100–350 olbmo hállet gielddasámegiela.
Guovlu
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Gielddasámegiella hállojuvvo eanemustá Lujávrri gielddas.
Alfabehta
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Variánta Sammallahti/Khvorostukhina sátnegirjjis jagis 1991
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]| А а | А̄ а̄ | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Е̄ е̄ |
| Ё ё | Ё̄ ё̄ | Ж ж | З з | ' | И и | Ӣ ӣ | Й й | Ҋ ҋ |
| К к | Л л | Ӆ ӆ | М м | Ӎ ӎ | Н н | Ӊ ӊ | Ӈ ӈ | О о |
| О̄ о̄ | П п | Р р | Ҏ ҏ | С с | Т т | У у | Ӯ ӯ | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ* | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Ҍ ҍ |
| Э э | Э̄ э̄ | Ӭ ӭ | Ю ю | Ю̄ ю̄ | Я я | Я̄ я̄ |
Variánta Kuruča sátnegirjjis jagis 1985
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]| А а | А̄ а̄ | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Е̄ е̄ |
| Ё ё | Ё̄ ё̄ | Ж ж | З з | һ Һ | И и | Ӣ ӣ | Й й | Ј ј |
| К к | Л л | Ӆ ӆ | М м | Ӎ ӎ | Н н | Ӊ ӊ | Ӈ ӈ | О о |
| О̄ о̄ | П п | Р р | Ҏ ҏ | С с | Т т | У у | Ӯ ӯ | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ* | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Ҍ ҍ |
| Э э | Э̄ э̄ | Ӭ ӭ | Ю ю | Ю̄ ю̄ | Я я | Я̄ я̄ |
Variánta Kerta sátnegirjjis jagis 1986
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]| А а | А̄ а̄ | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Е̄ е̄ |
| Ё ё | Ё̄ ё̄ | Ж ж | З з | И и | Ӣ ӣ | Й й | ||
| К к | Л л | Ӆ ӆ | М м | Ӎ ӎ | Н н | Ӊ ӊ | Ӈ ӈ | О о |
| О̄ о̄ | П п | Р р | Ҏ ҏ | С с | Т т | У у | Ӯ ӯ | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ* | Ъ ъ | Ы ы | Ь ь | Ҍ ҍ |
| Э э | Э̄ э̄ | Ӭ ӭ | Ю ю | Ю̄ ю̄ | Я я | Я̄ я̄ |
- dušše ruoššagielat loatnasániin
Nuppi variánta
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]| А а | Ӓ ӓ | Б б | В в | Г г | Д д | Е е | Ё ё |
| Ж ж | З з | ' | (Һ һ) | И и | Й й | Ҋ ҋ | (Ј ј) |
| К к | Л л | Ӆ ӆ | М м | Ӎ ӎ | Н н | Ӊ ӊ | Ӈ ӈ |
| О о | П п | Р р | Ҏ ҏ | С с | Т т | У у | Ф ф |
| Х х | Ц ц | Ч ч | Ш ш | Щ щ | Ъ ъ | Ы ы | |
| Ь ь | Ҍ ҍ | Э э | Ӭ ӭ | Ю ю | Я я |
Endjukovski variánta jagis 1932
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]| A a | B в | C c | Ç ç | Є є | D d | Ḑ ḑ | Ʒ ʒ | |
| З з | E e | Ə ə | F f | G g | Ģ ģ | H h | I i | |
| Ь ь | J j | K k | Ķ ķ | L l | Ļ ļ | M m | M̧ m̧ | |
| N n | Ņ ņ | Ŋ ŋ | O o | Ö ö | P p | R r | Ŗ ŗ | |
| S s | Ş ş | S̷ s̷ | T t | Ţ ţ | U u | V v | V̧ v̧ | |
| Z z | Z̧ z̧ | Ƶ ƶ |
Jietnadatoahppa
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Giellaoahppa
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Sátnevuorká
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Čállingiella
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Gielddasámegillii Matteusa evangeliuma (gielddasámegillii: Махтьвеест пась-евангели ) jorgalii Arvid Genetz 1878. Evangelium lea čállojuvvon kyrillalaš alfabehtain. Oktasaš čállinvuohki Guoládaga sámiide ráhkaduvvui 1933. Čállinvuogi vuođđun lei gieldda suopman ja dat čállojuvvui láhten alfabehtain. 1927 mearriduvvui, ahte oktasaš čállinvuohku galgá čállot kyrillalaš alfabehtain. Ođđa čállinvuohkebargu álggii 1979.
Dálá gielddasámegiela čállinvuohki lea dohkkehuvvon 1982:s ja váldojuvvon atnui 1987:s.
Historjá
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Girjjálašvuohta
[rievdat | rievdat wikiteavsttain]Urálalaš gielat
aitosašgárjilgiella | anárašgiella | aunusgárjilgiella | áhkkilsámegiella | bihtánsámegiella | darjjesámegiella | davvisámegiella | enetsagiella | ersagiella | esttegiella | gárjilgiella | gielddasámegiella | hantigiella | inkeroisgiella | julevsámegiella | juratsagiella | kamassagiella | komigiella | komipermjakgiella | liivigiella | lullisámegiella | lyydigiella | mansigiella | matorigiella | meängiella | mokšagiella | nenetsagiella | nganasanagiella | niitomarigiella | nuortalašgiella | selkupagiella | suomagiella | ubmisámegiella | udmurtagiella | ungáragiella | vatjagiella | várremarigiella | vepsägiella | võrogiella
- ↑ Шеллер, Элизабет. Ситуация саамских языков в России // Языки и культура кольских саами // Наука и бизнес на Мурмане : журнал. — Мурманск: Мурманское областное книжное издательство, 2010. — № 2 (69). — С. 15—27. (ruoššagillii)
- ↑ Население Российской Федерации по владению языками (Archived 2 October 2021 at the Wayback Machine) // Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года на сайте Федеральной службы государственной статистики. (ruoššagillii)
- ↑ "Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. Таблица 6. Население по родному языку" [Results of the All-Russian population census 2020. Table 6. population according to native language.]. rosstat.gov.ru. (ruoššagillii)