Ozongeardi

Wikipedia
Jump to navigation Jump to search

Ozongeardi lea geardi eatnanspáppa atmosfearas mas lea alla ozonkonsentrašuvdna. Áinnas stratosfeara vuolit gearddis lea alla ozondoallu, sullii 15-30 km eatnangierraga bajábealde. Ozongeardi absorbere beaivváža UV-suotnjardeami, erenoamažit suotnjardeapmi vuollel 300 nm (nanomehter). Dainna lágiin ozona suddje šattuid, ealliid ja olbmuid suonjardanvahágiid vuostá.

Ozona lea oksygenaovttastus, man kemiijalaš hápmu lea O3

Ozonabiđgejeaddji gássaid (erenoamažit freonaid) emišuvnnat lea asehuhttán ozongearddi. Dáinna lágiin lea stuorit riska buohccát liikeborrasii davvi- ja lullipola lahkosiin.

Freonat leat gildojuvvon eanas máilmmi riikkain dán áigge, earret moadde ovddidanriikkain (eŋg. developing country). Dáinna lágiin ozonageardi doaivvu mielde vehážiid mielde čavddásmuvva. Dutkiid árválusaid mielde normála ozondoallu sáhttá leat badjel čuođi jagi duohken.