Diftoŋga

Wikipedia
Hopp til navigering Hopp til søk

Diftoŋga (greikkagillii δίφθογγος, "difthongos", "guvttiiguin jienaiguin") lea vokálaráidu, mas lea goabbáge vokála celko seamma stávvalis. Juos maŋŋálas vokálat gullaba sierra stávvaliidda, dát ii ráhkat diftoŋgga.

Davvisámegiela diftoŋggat[rievdat | rediger kilde]

Vaikko hállangielas ja dialeavttain sáhttá leat eambbo, davvisámegiela čállingielas leat njeallje diftoŋgga:

  • ea
  • ie
  • oa
  • uo

Diftoŋganjuolgan[rievdat | rediger kilde]

Davvisámegielas diftoŋga njuolgá dahjege rivde:

  • ea --> e
  • ie --> i
  • oa --> o
  • ua --> u

Diftoŋggat rivdet eaŋkalvokálan go deattohis stávvalis lea -e-, -o-, -ii- d. -ui- dahjege čuovvovaš dáhpáhusain bárrastávvalvearbbaiguin:

Preseansa[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
   1.pers.duála.           vižže               bohte              gorro
   3.pers.pl.              vižžet              bohtet             gorrot
   neg.                    -                   -                  -

Preterihtta[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
   1.pers.sg.              vižžen              bohten             gorron
   2.pers.sg.              vižžet              bohtet             gorrot
   3.pers.sg.              -                   bođii              -
   1.pers.duála            -                   bođiime            -
   2.pers.duála            -                   bođiide            - 
   3.pers.duála            -                   bođiiga            -
   1.pers.pl.              -                   bođiimet           -
   2.pers.pl.              -                   bođiidet           -
   3.pers.pl.              vižže               bohte              gorro
   neg.                    -                   -                  gorron

Konditionála[rievdat | rediger kilde]

                          -at                 -it                 -ut
   1.pers.sg.              -                   -                  gorošin/gorolin
   2.pers.sg.              -                   -                  gorošt/gorolit
   3.pers.sg.              -                   -                  gorošii/gorolii
   1.pers.duála            -                   -                  gorošeimme/goroleimme
   2.pers.duála            -                   -                  gorošeidde/goroleidde
   3.pers.duála            -                   -                  gorošeigga/goroleigga
   1.pers.pl.              -                   -                  gorošeimmet/goroleimmet
   2.pers.pl.              -                   -                  gorošeiddet/goroleiddet
   3.pers.pl.              -                   -                  gorošedje/goroledje
   neg.                    -                   -                  goroše

Potentiála[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
   1.pers.sg.              -                   bođežan            gorožan
   2.pers.sg.              -                   bođežat            gorožat
   3.pers.sg.              -                   bođeš              goroš
                                               (bođeža)           (goroža)
   1.pers.duála            -                   bođežetne          gorožetne          
   2.pers.duála            -                   bođežeahppi        gorožeahppi            
   3.pers.duála            -                   bođežeaba          gorožeaba              
   1.pers.pl.              -                   bođežit            gorožit
                                               bođežat            gorožat           
   2.pers.pl.              -                   bođežehpet         gorožehpet           
   3.pers.pl.              -                   bođežit            gorožit        
   neg.                    -                   bođeš              goroš

Imperatiiva[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
   2.pers.sg.              -                   -                  -                   
   2.pers.duála            -                   -                  -                   
   2.pers.pl.              -                   bohtet             gorrot
   neg.                    -                   -                  - 

Optatiiva[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
   1.pers.sg.              -                   bohton             gorron
   2.pers.sg.              -                   -                  -    
   3.pers.sg.              -                   bohtos             gorros
   1.pers.duála            -                   -                  -    
   2.pers.duála            -                   -                  -    
   3.pers.duála            -                   bohtoska           gorroska 
   1.pers.pl.              -                   bohtot             gorrot
   2.pers.pl.              -                   bohtet             gorrot
   3.pers.pl.              -                   bohtoset           gorroset
   neg.                    -                   -                  - 

Partisihppa[rievdat | rediger kilde]

                           -at                 -it                -ut
                           -                   -                  gorron

Liŋkkat[rievdat | rediger kilde]