Norga

Oaiviliskkadeapmi Dát artihkal lea okta Sámegiel Wikipedia bivnnuheamos artihkkaliin, ja danne mii sihtat Du árvvoštallat dan. Vuolde leat liŋkkat. Deaddil dan liŋkka mii muitala du oaivila dan artihkkala birra ja de deaddil «Vurke siiddu» editerenruvttu vuolábealde. Hui buorre Buorre In máhte dadjat Heittot Hui heittot ̋

Norgga gonagasriika Kongeriket Norge Kongeriket Noreg
Leavga	Vearjogovva
Kárta
Stáhtahápmi	Vuođđolágalaš monarkiija
Gonagas	Harald V
Stáhtaministtar	Jens Stoltenberg
Oaivegávpot	Oslo
Viidodat	323 802 km² [1]
–sisčáhci	6 %
Olmmošlohku	4 676 305 [2]
Ássečoahkkisvuohta	12,94
Virggálaš giella	Sámegielat ja Dárogiella
Valuhta	Norgga ruvdno
Áigi	UTC+1 (Geasseáigi: UTC+2)
Nationálabeaivi	miessemánu 17.
Nationálalávlla	«Ja, vi elsker dette landet»
[1] Statens kartverk, suoidnemánu 16. b. 2010 [2] SSB, ođđajagimánu 1. b. 2013

Norga dahjege Norgga gonagasriika (girjedárogillii Kongeriket Norge, ođđadárogillii Kongeriket Noreg) lea gonagasriika Davvi-Eurohpás. Stáhta gullá Davviriikkaide ja Skandinaviai. Norggas lea eananrádji nuortan Ruoŧain, lullin Suomain ja Finnmárkku nuortaoasis maid Ruoššain. Norga lea Davviriikkaid goalmmádin stuorámus stáhta viidodaga ektui ja njealjádin stuorámus olmmošlogu ektui. Norgii gullet maid Svalbárda, Jan Mayen ja Bjørnøya. Riikka oaivegávpot ja stuorámus gávpot lea Oslo.

Geografiija

Norgga kárta

Norggas oarjin lea Norggamearra, lullin Skagerrak ja davvin Barentsmearra. Norgga oaivegávpot lea Oslo ja eará stuorra gávpogat leat Bergen, Trondheim, Stavanger, Kristiansand ja Romsa.

Norgga viidodat lea 323 802 km². Várit leat váldooassi viidodagas. Norgga alimus várri lea Galdhøpiggen.

Historjá

Norga historjá ovtta riikan álggii sullii 100 jagi dássái, vaikko dálá Norgga guovllus lea orron olbmot juo guhká; muhtin báikkiin juo jiekŋaáiggi nohkama rájes. Go Norggas leat ollu várit ja vuonat leat leamaš ollu unna olmmošjovkkožat ja olbmot eai leat sáhttán johtit ollu.

Politihkka

Stuorradiggi

Norgga lea vuođđolágalaš monarkiija ja dien jođiheaddji lea gonagas. Dálá gonagas lea Harald V. Politihkalaš váldi gonagasas ii leat. Stuorámus váldi lea Stuorradikkis (dárogillii Stortinget).

Hálddahuslaš juohkin

Fylkkat

Norga lea hálddahuslaččat juhkkojuvvon 19 fylkii. Fylka nummar 13 bázii eret jagis 1972 go Bergena fylka ovttasduvvui Hordalándda fylkii.

Dás lea listu fylkkain:

• Finnmárku
• Romsa
• Nordlánda
• Davvi-Trøndelága
• Lulli-Trøndelága
• Møre ja Romsdal
• Sogn ja Fjordane
• Hordalánda
• Rogalánda
• Oarjel-Agder
• Nuorta-Agder
• Telemárku
• Vestfolda
• Buskerud
• Opplánda
• Hedmárku
• Oslo
• Akershus
• Østfolda

Gielddat ja gávpogat

Norgga dálá gielddahálddahusa ovttadat lea gielda dahje suohkan (dárogillii kommune). Norggas leat dál 429 gieldda.

Ekonomiija

Norgga valuhta lea Norgga ruvdno, mii juhkojuvvo 100 evrii.

Norgga ekonomiija váldooassi vuođđuduvvá olje- ja gássabuvttadeapmái ja guollebivdii.

Veahkadat

Golggotmánus 2011 Norggas ledje 4,7 miljovnna ássi. Jagis 2007 94,4 ássiin ledje norgalaččat, geaidda rehkenastojuvvojit mielde maiddái Norgga sullii 60 000 sápmelačča.

Kultuvra

Norgga leavga

Dážaid nationála symbolat leat leavga, nationáladreassa ja nationálabeaivi. Máŋgasiin lea iežas guovllu nationáladreassa ja Norgga leavga.

Geahča maid

• Máilmme riikkat
• Norgga gielddat
• Norgga fylkkat