Kalaallit Nunaat
| style="text-align: center; padding: 1em;" |
| style="text-align: center; padding: 1em;" | [[File:|85px]] |-----
| #EFEFEF | |||
|---|---|---|---|
| Oaivegávpot | Nuuk | ||
| Viidodat -Sisčáhci |
2 166 086 km² 83.1 |
||
| Olmmošlohku -Populašuvdnačoahkkisvuohta -Olmmošlogu lassáneapmi |
56 452 ássi / km² % () |
||
| Valuhta | () |
||
| BÁB () -Oktiibuot -Per ássi |
sajis |
||
| HDI () | sajis |
||
| Áigeavádat -Geasseáigi |
UTC +0 dasságo UTC -4 |
||
| Iehčanasvuohta |
|||
| Oanádus Riikadovddaldat |
fievrrut: girdit: |
||
Kalaallit Nunaat (muhtumin maid Ruonáeana, dánskkagillii: Grønland) lea máilmmi stuorimus suolu. Kalaallit Nunaat gullá Dánmárkui, muhto das lea maid siskkáldas iešstivrejupmi, iige dat omd. gula EU:ii, dego Dánmárku. Politihkalaččat Kalaallit Nunaat gullá Eurohpái, muhto geográfalaččat Davvi-Amerihkái.
Sisdoallu |
[rievdat] Namma
Ruonáeatnama kalaallisutgiel namma lea Kalaallit Nunaat, mii máksá 'olbmuid eana'. Ovdal go ođđa čállinvuohki váldojuvvui atnui 1970-logus namma čállo Kalâtdlit Nunât. Dakkár riikka namma lei maid poastamearkkain jagi 1978 rádjái.
Riikka dánskkagiel namma, Grønland lea vikiŋggaid árbi ja máksá ’ruonas eana’, mas boahtá maiddái riikka nubbi davvisámegiel namma.
[rievdat] Historjá
[rievdat] Politihkka
Inatsisartut lea Kalaallit Nunaata ovtta gámmára parlameanta. Das leat 31 lahtu, geat válljejuvvojit njealji jagi gaskkaid relatiiva válgavugiin. Kalaallit Nunaatas mannet maiddái guokte parlameanttalahtu Dánmárkku stuorradiggái.
Váldobellodagat leat sosiálademokráhtalaš Siumut ja liberálalaš Atassut. Jagi 2009 stuorámus bellodahkan šattai gurut beale Inuit Ataqatigiit.
Jagi 1975 rájes Kalaallit Nunaat gulai EECii, muhto guđii dan jagi 1985. Dan dihte iešstivrenguovlun Kalaallit Nunaat ii gulage Eurohpá uniovdnii, vaikka dat gullá Davviriikkaid ráđđái lahttun.
Kalaallit Nunaata oaiveministtar lea Kuupik Kleist, gii gullá Inuit Ataqatigiit -bellodahkii.
[rievdat] Hálddahusguovllut
-
Váldoartihkal: Kalaallit Nunaata hálddahusguovllut
[rievdat] Dálá guovlojuohkin
Ođđajagimánu 1. 2009 rájes Kalaallit Nunaat lea juhkkojuvvon njealji hálddahusguvlui: Kujalleq, Qaasuitsup, Qeqqata ja Sermersooq. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci ii gula mange hálddahusguvlui. Dasa lassin amerihkálaš girdinšillju Thule Air Base (Pituffik), mii lea enklávan Qaasuitsup-hálddahusguovllu siste, ii gula mange hálddahusguvlui.
| Gielda | Olmmošlohku (1.2010)[1]. | Gávpogat | Gilit |
|---|---|---|---|
| Kujalleq | 7 589 | Nanortalik, Qaqortoq, Narsaq |
Alluitsup-Paa, Tasiusaq, Narsaq-Kujalleq, Ammassivik, Aappilattoq, Qassimiut, Eqalugaarsuit, Saarloq, Igaliku, Narsarsuaq, Qassiarsuk |
| Sermersooq | 21 232 | Ivittuut, Paamiut, Nuuk, Ammassalik, Ittoqqortoormiit | Arsuk, Qeqertarsuatsiaat, Kapisillit, Kulusuk, Tiniteqilaaq, Sermiligaaq, Kuummiut, Isortoq |
| Qeqqata | 9 677 | Maniitsoq, Sisimiut | Atammik, Napasoq, Kangaamiut, Itilleq, Kangerlussuaq, Sarfannguaq |
| Qaasuitsoq | 17 749 | Kangaatsiaq, Aasiaat, Qeqertarsuaq, Qasigiannguit, Ilulissat, Uummannaq, Upernavik, Qaanaaq | Attu, Iginniarfik, Ikerasaarsuk, Niaqornaarsuk, Akunnaaq, Kitsissuarsuit, Ikamiut, Ilimanaq, Oqaatsut, Qeqertaq, Saqqaq, Kangerluk, Ikerasak, Illorsuit, Niaqornat, Nuugaatsiaq, Qaarsut, Saattut, Ukkusissat, Aappilattoq, Kangersuatsiaq, Kullorsuaq, Innaarsuit, Naajaat, Nuussuaq, Tasiusaq, Nutaarmiut, Upernavik Kujalleq, Moriusaq, Qeqertat, Savissivik, Siorapaluk |
[rievdat] Boares guovlojuohkin
Ođđajagimánu 1. 2009 rájes Kalaallit Nunaatas ledje golbma leana: Kitaa/Oarje-Ruonáeatnan, Tunu/Nuorta-Ruonáeatnan ja Avannaa/Davvi-Ruonáeatnan. Kitaas ledje 15 gieldda, Tunus guokte ja Avannaas okta. Stuorra Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci lei buot golbma leanain, iige gullo gosage gilddii.
[rievdat] Kitaa (Oarje-Ruonáeatnan)
Lulligielddat:
Guovdogielddat:
Davvigielddat:
[rievdat] Tunu (Nuorta-Ruonáeatnan)
[rievdat] Avannaa (Davvi-Ruonáeatnan)
- Qaanaaq
- Thule Air Base (Pituffik)
- Davvenuorta-Kalaallit Nunaata Álbmotmeahcci (davvioassi)
[rievdat] Ekonomiija
[rievdat] Johtalat
[rievdat] Kommunikašuvdna
[rievdat] Geologiija
[rievdat] Álgoávdnasat
[rievdat] Eatnandiehtu
[rievdat] Dálki
[rievdat] Kultuvra
[rievdat] Ruonáeatnanlaččat
[rievdat] Oahpahus
[rievdat] Oskkoldat
[rievdat] Giella
Kalaallit Nunaata virggálaš giella lea ruonáeatnangiella, muhto dánskkagiella lea maid dehálaš giella.
[rievdat] Geahča maid
[rievdat] Gáldut
- ↑ Baunbæk, Lene (doaim.): Greenland in Figures 2010 05.2010. Statistics Greenland. referánsabeaivi: 21.06.2010. (eaŋgalsgillii)