Immuvdnavuogádat

Wikipedia
Njuike: navigašuvdna, oza
Organs of the Immune System by AIDS.gov.jpg

Rupmašis lea seallavuogádadat - immuvdnavuogádat - mii sáhttá earuhit rupmašsa "iežas" molekylas ja vieris molekylas. Dát vuogádat sáhttá neutraliseret ja inaktiveret vieris molekylaid (luvvilis molekylaid ja vel daid mat gullet virusiidda, bakteraide ja parasihtaide) ja duššadit mikroorganismmaid ja eará seallaid (virusnjoammun seallaid, transplanterejuvvon orgánaid seallaid ja borasseallaid). Muhtumin olbmu immuvdnavuogádat reagere rupmaša iežas seallaide dahje molekylaide, ja dagaha autoimmuvdna dávdda.

Immuvdnavuogádaga seallat leat juohkásan čađa rupmaša varas, lymffas, epitelialaš gođđosis ja čanasgođđosis. Seallat leat ordnejuvvon unna jorba čulbmosiin mat gohčoduvvojit lymfoida čulbmosat. Dát gávdnojit čanasgođđosis ja máŋga orgánas. Seallat leat čoahkkánan čuvvovaš lymfoida orgánaide: lymfačuolmmat, dáđvi, thymus ja ađđamis. Lymfoida čulbmosat leat sirrejuvvon seallat mat gávdnojit biebmosuddadanoari vuohččecuoccain (deike gullet maiddái guopmerávssat, čottarávssát, Peyer-patchat ja obbalákkás), vuoiŋgnanvuogádagas, sahkananvuogádagas ja gožžavuogádagas. Oktasaššat namahuvvon lymfačulbmosat gohččoduvvojit MALT (mucosa-associated lymfoid tissue) man sáhttá gohččodit lymfoida orgánan. Dasgo immuvdnavuogádat lea nu viidát juohkásan ja go lymfocytat johtet olles áiggi rupmaša birra, lágiduvvo dáinna lágiin vuđolaš ja beaktilis goziheami ja suodjaleami.

Antigenat[rievdat | edit source]

Molekyla man immuvdnavuogádaga seallat fuomášit gohččoduvvo antigenan ja seallat vástidit dasa. Antigenat sáhttet leat luvvilis molekylat (nugo proteiinnat, polysakkaridat) dahje molekylat mat gullet čavddes sellii (bakterat, protozoat, borasseallat dahje virusnjoammun seallat). Immuvdnaseallat eai dovdda ja reagere olles antigenamolekylii, muhto baicce smávva molekylalaš osiide mat gohččoduvvojit antigenic determinants dahje epitopat. Vástidus antigena vuostá sáhttá leat seallalaš (lymfocytat gáidadit antigena) dahje humorála (plasmaseallaid vuohčuduvvon vuosteávdnasat [eŋg. antibodies] vástidit antigenii). Muhtin epitopat (bakteraid polysakkaridat ja lipidat) dábálaččat dagahit humorála vástadusa ja nuppegežiid proteiinnat dagahit sihke seallalaš ja humorála vástádusa.

Vuosteávdnasat[rievdat | edit source]

Vuosteávdnas (eŋg. antibody) leat glykoproteiidna mii reagere mihtilmas epitopii. Vuosteávdnasat gullet immunoglobulina proteiidna-bearrašii. Plasmaseallat vuohčudit luvvilis vuosteávdnasat. Muhto ovdal go šaddet plasmaseallat, B-lymfocytat fertejit fuomášit epitopaid ja dan maŋŋá proliferet (juohkásit) ja čađahit terminálá differentierema. Vuohčuduvvon vuosteávdnasat juogo johtet varas ja sáhttet guođđit varrasuona, dahje leat oassin vuohččecuoccaid vuhčosis.

Juohke vuosteávnnas ovttastahttá iežas antigenain.

Vuosteávdnasat leat juohkásan sierra luohkkáide, muhto buohkain lea oktasaš hápmi. Dain leat guokte seammálágán geahpes viđjji (light chain) ja guokte seammálágán lossa viđjji (heavy chains). Vuosteávdnasiid luohkát leat IgA, IgD, IgG, IgE ja IgM.